του Χρήστου Ζαμπούνη

Τώρα που γίνεται αντιληπτό ότι η ισραηλινοαμερικανική επίθεσις στο καθεστώς των μουλάδων, διότι περί αυτού πρόκειται, δεν θα είναι ένας υγιεινός περίπατος, θα ήταν, φρονώ, χρήσιμο να «επισκεφθούμε» την ιστορική τούτη χώρα, μέσω του κινηματογράφου της. Τις τελευταίες εβδομάδες, παραλλήλως με τις βόμβες που πίπτουν σε ζωντανή σύνδεση, βλέπω ταινίες Ιρανών σκηνοθετών που γυρίστηκαν ή έχουν θέμα το Ιράν. Η κορυφαία, το δίχως άλλο, από καλλιτεχνικής απόψεως, είναι το «A separation», του Ασκάρ Φαραντί, η οποία κέρδισε το Όσκαρ Καλύτερης Ξενόγλωσσης  Ταινίας. Είμαστε στα 2011 και ένα ζευγάρι ερίζει για το αν πρέπει να εγκαταλείψει ή όχι, την χώρα. Περιέργως πώς, το έργο δεν απαγορεύθηκε από την λογοκρισία, παρ’ ότι πέρασε από «χίλια κύματα» για να ολοκληρωθεί. Την ίδια τύχη δεν είχε ο Τζαφάρ Παναχί, ο οποίος κατεδικάσθη για προπαγάνδα κατά του καθεστώτος, επτά μήνες μετά τον Χρυσό Φοίνικα στο Φεστιβάλ Καννών του 2025, για την ταινία του «It was just an accident». Η καταδίκη του έγινε ερήμην, αλλά αντιμετωπίζει ποινή φυλακίσεως ενός έτους, εάν και όταν επιστρέψει στο Ιράν. Ο Παναχί, έως τότε ζούσε στην Τεχεράνη και έστελνε κρυφά τις ταινίες του στο εξωτερικό, όπως το αριστουργηματικό «Taxi Tehran», όπου υποδύεται ο ίδιος τον ταξιτζή. Για τους σινεφίλ, το απόλυτο σημείο αναφοράς στον ιρανικό κινηματογράφο θεωρείται ο Αμπάς Κιαροστάμι. Το «Η Γεύση του Κερασιού» («Taste of Cherry, 1997»), το «Close-up» (1990), το «Ο άνεμος θα μας παρασύρει» («The wind will carry us», 1999), αποδεικνύουν ότι η τέχνη δύναται να υπερβαίνει τους περιορισμούς. Θα κλείσουμε με το «Τι απέγινε η Έλι», («About Elly», 2000) του Φαραντί, μία εκ βαθέων κριτική στην μεσαία τάξη και τις κοινωνικές της προκαταλήψεις. Art for arts shake ή Ars longis vita brevis.