Buenos Aires Gentlemen’s Clubs

Μεγαλωμένος στο Λονδίνο, ανέκαθεν θεωρούσα την Αγγλία, τη «Μέκκα» των Ανδρικών Λεσχών, και είναι προφανές ό,τι όντως είναι. Έχοντας όμως ζήσει τα τελευταία 40 χρόνια από το Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη,  μέχρι  τη Μπανγκόκ, τη Σιγκαπούρη και τελευταίως το Μπουένος Άιρες , έχω αποκτήσει μια, τολμώ να πω, εξειδίκευση είτε στις Ανδρικές Λέσχες είτε στις Αθλητικές Λέσχες. Προς αποφυγήν παρεξηγήσεως, όταν αναφέρουμε τις «Ανδρικές Λέσχες» εννοούμε όλες τις παραδοσιακές Λέσχες ακόμα και αυτές,  όπου με το πέρας του χρόνου επετράπη η είσοδος και στις Κυρίες. Ούτε το ένα είναι μεμπτόν κατά την άποψή μου ούτε το άλλο. Η ελευθερία της επιλογής πρέπει να είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της κοινωνίας μας.

του Νικόλαου Κοσμάτου

Αυτό που μ’ έχει εντυπωσιάσει όμως, είναι το Μπουένος Άιρες. Πρωτεύουσα μιας χώρας που ευρίσκεται στην περιδίνηση μιας συνεχούς οικονομικής κρίσεως, δεν παύει όμως να έχει μια ιστορία ως πρωτεύουσα ενός κράτους που μέχρι και τη δεκαετία του 1950 ευρίσκετο στις 6 πιο πλούσιες χώρες του κόσμου. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν, ότι σε αυτή την πανέμορφη πόλη (το Παρίσι της Νοτίου Αμερικής) άνθισαν από τα τέλη του 19^ου  αιώνα και μετά  οι Λέσχες κατά το Αγγλικό πρότυπο.

Ο γράφων είναι Μέλος σε δύο από τα πιο παραδοσιακά και επιλεκτικά clubs του Μπουένος Άιρες (  Hurlingham Club  και  Jockey Club) και κάνει χρήση τριών  άλλων μέσω του «reciprocity agreement»  που έχουν οι Λέσχες στις οποίες είμαι Μέλος στην Αθήνα. Ήτοι, η Αθηναϊκή Λέσχη και ο Όμιλος Αντισφαιρίσεως Αθηνών.

Το  Hurlingham Club,  είναι ένα αμιγώς Αγγλικό   Club, όπου ακόμα τα πορτρέτα της Βασίλισσας Ελισσάβετ και του Βασιλέα Καρόλου κοσμούν τα σαλόνια του, και  του  Jockey Club,  ιδρυθέν από τον  Carlos Pellegrini, πρώην Προέδρο της Αργεντινής, το οποίο θεωρείτε το  club των παραδοσιακών κτηματιών-ιδιοκτητών των περίφημων estancias (ράντσο-φάρμα πολύ μεγάλης έκτασης), των ιδιοκτητών αλόγων κούρσας, και των ιδιοκτητών αλόγων του βασιλιά των σπορ, του Polo. Στο πρώτο, δεν υπάρχει περιορισμός στα Μέλη και δέχονται άνδρες και γυναίκες, ενώ στο δεύτερο, Μέλη μπορούν να γίνουν μόνο άνδρες αλλά οι γυναίκες (σύζυγοι ή θυγατέρες Μελών) μπορούν να χρησιμοποιούν αρκετές από τις εγκαταστάσεις.

Στα λεγόμενα «reciprocal clubs» είναι το Circulo de Armas,  H Λέσχη των Όπλων, (μόνο για άνδρες), το  Tenis Club Argentino, (TCA)  και το Buenos Aires Lawn Tennis Club (BALTC), αμφότερα χωρίς περιορισμό φύλου.   (σημ. ο τρόπος με τον οποίο γράφεται το «τένις» είναι όπως γράφεται επισήμως το κάθε  club και δηλώνει κατά τρόπον τινά και  την ιστορική προέλευσή του. Το TCA  είναι πιο «Αργεντίνικο», εξ ’ου και το «tenis» ενώ το BALTC  είναι πιο  « Αγγλικό» εξ’ ου και το «tennis».

Αν, όπως είπαμε το Hurlingham Club  είναι η « Αγγλική Λέσχη» με τα γήπεδα πόλο , γκολφ, τένις γηπέδου χόρτου, κρίκετ κ.α. και το Jockey Club  είναι η Λέσχη των κτηματιών και τον εκτροφέων αλόγων, με τις τεράστιες εγκαταστάσεις του, τα έξι γήπεδα πόλο, τα δυο γήπεδα γκολφ, τον μεγαλύτερο ιππόδρομο της Αργεντινής και τις κτηριακές εγκαταστάσεις που μόνο  οι Βερσαλλίες μπορούν να συγκριθούν μπροστά του, το πιο μικρό club, το Circulo de Armas  είναι όμως το πιο απρόσιτο και επιλεκτικό.

Μικρό (αριθμεί μόνο 330 μέλη από τα 400 που μπορεί να δεχθεί βάσει Καταστατικού), είναι το  club των πολιτικών (σε μια καθημερινή μέρα μπορείς να τρως δίπλα σ’ έναν πρώην Προέδρο της Αργεντινής, ή τον Προέδρο της Γερουσίας). Είναι το  club  των Μελών που δεν τους ενδιαφέρει καθόλου αν επιβιώνει μετά βίας λόγω της οικονομικής κατάστασης, αρκεί να μην επιβιώσει βάζοντας μέσα Μέλη που δεν έχουν είτε την «έξωθεν καλήν μαρτυρίαν» είτε δεν πληρούν τα αυστηρά κοινωνικά, πολιτικά και άλλα κριτήρια που διέπουν το Καταστατικό του. Είναι το club στο οποίο η είσοδος, στην κεντρική Λεωφόρο Corrientes, δεν γράφει ούτε καν τ΄ όνομά του. Όποιος γνωρίζει, γνωρίζει. Μια αρχοντική, πράσινη βελούδινη κουρτίνα καλύπτει την τζαμαρία της περιστρεφόμενης πόρτας ώστε τα αδιάκριτα βλέμματα των περαστικών να μένουν έως εκεί. Είναι το  club όπου τηρείται αυστηρώς και απαρεγκλίτως το  face control  σε όλες τις εκφάνσεις του. Όπως άλλωστε πρέπει να είναι σε κάθε Λέσχη που σέβεται τον εαυτό της.

Ούτως ή άλλως σε μια χώρα με πληθώρα Λεσχών, υπάρχουν άλλες Λέσχες που μπορεί να πάει κανείς. Και επειδή σίγουρα κάποιος θα αναρωτηθεί, μα καλά υπάρχουν μόνο Λέσχες πλουσίων ή αθλητών, ή πολιτικών ή, εν πάση περιπτώσει, μόνο Λέσχες των ισχυρών; Η απάντηση είναι ένα βροντερό όχι. Υπάρχει Λέσχη με τεράστια απήχηση στα Μέλη της, η Λέσχη των Οδηγών Φορτηγών, με ωραίες κτηριακές εγκαταστάσεις, γήπεδα τένις, πισίνες κλπ. Και εκεί, έχουν το δικό τους τρόπο ζωής και τις δικές τους παραδόσεις.

Στο   Tenis Club Argentino για να γίνεις Μέλος πρέπει να είσαι ή απόγονος των ιδρυτικών οικογενειών  ή απόγονος μιας οικογένειας με παρελθόν σαν Μέλος μερικών δεκαετιών (όπως είναι και στο  Jockey Club). Για να γίνεις Μέλος χωρίς οικογενειακή σχέση είναι εξαιρετικά δύσκολο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο πρόσφατος Πρόεδρος της Αργεντινής  Mauricio Macri  δυσκολεύτηκε για μια δεκαετία να εισέλθει στο  Tenis Club Argentino, παρόλο που τα περισσότερα Μέλη ήταν φίλοι  ή γνωστοί του, ενώ ο γράφων, χωρίς οικογενειακούς συνδέσμους στην Αργεντινή, για να γίνει Μέλος στο Jockey Club, αν και είχε πέντε (!) εξέχουσες προσωπικότητες του Μπουένος Άιρες σαν «νονούς», έπρεπε να περάσει συνέντευξη με το Δ.Σ, και έμαθε αργότερα ότι το Δ.Σ  μέσω ενός Μέλους, ο οποίος ήταν παντρεμένος με Ελληνίδα, ρώτησε ακόμα και στην Ελλάδα για την «έξωθεν καλή μαρτυρία» που είχε ο γράφων στην Αθηναϊκή κοινωνία. Επίσης, στην ερώτηση του αναγνώστη, μα καλά αυτό δεν σε ενόχλησε, ( δηλαδή αν εθίχθη ο ελληνικός εγωισμός μου) η  απάντησις είναι μια. Όχι. Τουναντίον, με ικανοποίησε ιδιαιτέρως, διότι με τη σωστή εφαρμογή του Καταστατικού μια «Λέσχη» από απλή γίνεται «Λέσχη Αγγλικού Τύπου» που σέβεται τον εαυτό της.  Για να δώσω ένα παράδειγμα τι σημαίνει αυτό. Στην Αγγλία, αν είσαι με μια παρέα και γνωρίσεις ένα Μέλος από ένα παραδοσιακό club  και του πεις:  «Είστε Μέλος στο White’s;  Σκοπεύω και εγώ να γίνω σύντομα,  αυτό είναι λόγος να σου κάνει το περίφημο  black ball (δηλαδή να σε διαγράψει) διότι κατά την παράδοση των Λεσχών, εκείνη την ώρα ευθαρσώς προεξοφλείς ότι τα άλλα Μέλη θα σε δεχτούν. Δεν είναι για όλους τους χαρακτήρες η φοίτηση σε μια Λέσχη.

Τι είναι αυτό όμως αυτό που μου έχει κάνει εντύπωση από την καθημερινότητά μου στα   clubs  του Buenos Aires,  στα οποία έχω την τιμή να προσφοιτώ. Στα δυο  tennis clubs  είναι η αρχιτεκτονική τους και οι εγκαταστάσεις τους. Όχι  η πολυτέλεια, αλλά η παράδοση. Είναι ο τρόπος με τον οποίον γίνονται τα πράγματα εκεί μέσα σαν να έχεις πάει σε ταξίδι πίσω στο χρόνο. Είναι ο τρόπος με τον οποίο σέβεται ο ένας τον άλλον και όλοι μαζί σέβονται τους παραδοσιακούς  κανόνες της Λέσχης τους (π.χ το παιχνίδι  στο  TCA επιτρέπεται μόνο με λευκά ρούχα). Ουδείς σκέπτεται να αλλάξει το Καταστατικό ή τον Εσωτερικό Κανονισμό. Όλοι ανεξαιρέτως σέβονται το χώρο και την Ιστορία της Λέσχης τους.

Στο Hurlingham Club, είναι τα τουρνουά τένις στα γήπεδα χόρτου ( μόνο με λευκά ρούχα) και είναι το απογευματινό τσάι, κατά τα Αγγλικά πρότυπα, κάτω από τη σκιά των τεράστιων  δέντρων Jacaranda, βλέποντας έναν αγώνα κρίκετ από τη μια πλευρά, ή βλέποντας τους γκολφέρ να πλησιάζουν την τελευταία τρύπα 18 στο γήπεδο του γκολφ καθώς ο γλυκός απογευματινός ήλιος χαμηλώνει πίσω τους.  Είναι επίσης η ιστορία πίσω από τα πέντε γήπεδα πόλο όπου καθημερινά στη σαιζόν του πόλο, την Άνοιξη και το Φθινόπωρο, τέσσερις παίκτες σε κάθε ομάδα δίνουν τη ψυχή τους (και πολλές φορές με τα ατυχήματα, το σώμα τους)  για να κερδίσουν τον αγώνα. ( στο Hurlingham είναι η έδρα του αρχαιότερου τουρνουά Πόλο στην Αργεντινή, το Hurlingham Open  και ενός τουρνουά με τεράστιο πρεστίζ, το  Prince of Wales Cup, (το κύπελλο είναι δώρο του τότε Πρίγκηπα Καρόλου, νυν Βασιλέα Καρόλου, όπου ο γράφων το έχει κερδίσει δυο φορές στην καριέρα του σαν παίκτης του πόλο με την ομάδα του).

Στο Jockey Club είναι η διαφορετική ζωή που μπορείς να έχεις στη Λέσχη. Είσοδος με κοστούμι μόνο από την κεντρική πόρτα. Άλλη είσοδος είναι  για το μπιστρό  όπου η ενδυμασία είναι   smart casual και άλλη είσοδος για τα υπόγεια με τα γυμναστήρια/πισίνα/σάουνα κλπ., όπου η είσοδος είναι ακόμα και με ρούχα γυμναστικής. Είναι η ζωή στα αποδυτήρια της πισίνας όπου τα Μέλη μετά την γυμναστική τους, μαζεύονται γύρω από τα τραπέζια, μέσα στα αποδυτήρια,  και απολαμβάνουν ένα σνακ διαβάζοντας την εφημερίδα τους, ή βλέποντας στις τηλεοράσεις τα νέα, ή στιγμιότυπα από τους αγώνες ποδοσφαίρου και ράγκμπι της προηγούμενης μέρας.

Στο  Circulo de Armas, πάντα με κοστούμι και γραβάτα, είναι από τη μια η αυστηρότητα με την οποία τα άλλα Μέλη αντιμετωπίζουν έναν καλεσμένο σου (το Μέλος που καλεί οφείλει να γράψει σε ένα βαρύ και επιβλητικό δερμάτινο βιβλίο στην είσοδο του εστιατορίου, το όνομα του καλεσμένου του, έτσι ώστε τα άλλα Μέλη να γνωρίζουν με ποιον συνεστιάζεσαι  – τι θα πει «χρειάζομαι ιδιωτικότητα;» Εδώ είναι ιδιωτική Λέσχη Μελών και οφείλουμε να γνωρίζουμε ποιον έφερες στη Λέσχη, θα σου πουν με αυστηρότητα τα Μέλη. Από την άλλη όμως είναι η φιλία, η άμιλλα και η αμεσότητα με την οποία τα Μέλη αντιμετωπίζουν ο ένας τον άλλον. Ένα Μέλος που πηγαίνει μονός του στην Λέσχη (όπως ο γράφων τις περισσότερες φορές) κάθεται  κατά παράδοση στο long table, στο κέντρο της επίσημης τραπεζαρίας  μαζί με τα άλλα Μέλη. Έτσι τα Μέλη έχουν άμεση επαφή μεταξύ τους. Εξάλλου, όπως προανέφερα,  μπορεί να πας στο τραπέζι αυτό και να καθίσεις δίπλα σ’ έναν πρώην Πρόεδρο της Αργεντινής και να αρχίσεις μια κουβέντα για ένα άσχετο θέμα. Μεταξύ Μελών εδώ πια, υπάρχει ισότητα. Με εξέπληξε επίσης η φιλοξενία και η αμεσότητα  και το ευγενικό καλωσόρισμα όταν πήγα για πρώτη φορά σαν επισκέπτης από την Αθηναϊκή Λέσχη.   Ακόμα με εξέπληξε  το long table  μέσα στα αποδυτήρια. Ένα τεράστιο μακρύ τραπέζι επίσημα στρωμένο με λινό τραπεζομάντιλο, ασημένια κηροπήγια και ασημένια μαχαιροπήρουνα,  όπου τα Μέλη πριν ή μετά τη γυμναστική τους,  άλλοι ενδεδυμένοι με κοστούμι, άλλοι με ρούχα γυμναστικής άλλοι με μαγιό και μια πετσέτα γύρω τους, να τρώνε όλοι μαζί με κέφι, με αλληλο-πειράγματα (άλλη μια «Αγγλική» παράδοση) σαν μια μεγάλη παρέα υπό το βλέμμα των άψογα ενδεδυμένων με σμόκιν σερβιτόρων.

Κλείνοντας, μπορώ να πω ότι μια από τις προσμονές μου για την επιστροφή μου στο Μπουένος Άιρες είναι η ζωή στις Λέσχες του.  Είναι ένα ταξίδι στο παρελθόν, στο ένδοξο παρελθόν της Αργεντινής, όπου μόνο κερδισμένος μπορεί να είναι κάποιος που έχει την τύχη να το κάνει. Είναι μερικές ώρες χαλάρωσης και ρομαντισμού, μια ανάπαυλα από τους ρυθμούς της σύγχρονης κοινωνίας η οποία πια δεν μας αφήνει χρόνο για τον εαυτό μας και θερίζει ό,τι βρει στο διάβα της.